ایتالیا، کشوری که نامش با هنر، تاریخ، معماری خیرهکننده و البته پاستا و پیتزا گرهخورده است، سالهاست که بهعنوان یکی از محبوبترین مقاصد تحصیلی در اروپا شناخته میشود. اما آیا تابهحال به این فکر کردهاید که زندگی دانشجویی در ایتالیا واقعا چگونه است؟ آیا زندگی در این کشور تنها به معنای گشتوگذار در رم و ونیز است یا چالشهای پنهانی در پس این ظاهر زیبا وجود دارد؟
مزایای تحصیل در مهد تمدن اروپا
ایتالیا خانه قدیمیترین دانشگاه جهان (دانشگاه بولونیا) است و سیستم آموزش عالی آن بر پایه «فرایند بولونیا» طراحی شده است. این استانداردی اروپایی، کیفیت آموزش و اعتبار مدرک شما را در سراسر جهان تضمین میکند. یکی از بزرگترین مزایا، امکان تحصیل در ایتالیا به زبان انگلیسی است. برخلاف بسیاری از کشورهای اروپایی که دانستن زبان محلی پیششرط ورود به دانشگاه است، ایتالیا طیف وسیعی از رشتهها را در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا (و حتی برخی رشتههای کارشناسی) به زبان انگلیسی ارائه میدهد.
سیستم آموزشی و دانشگاههای برتر ایتالیا
سیستم آموزشی ایتالیا بر دانش نظری و پایههای علمی قوی تمرکز دارد. کلاسها معمولا بهصورت سخنرانی برگزار میشوند و امتحانات میتوانند کتبی یا شفاهی باشند. امتحانات شفاهی یکی از ویژگیهای بارز دانشگاه های ایتالیا است که شاید برای دانشجویان ایرانی تازگی داشته باشد. در این آزمونها دانشجو باید رودررو با استاد صحبت کند و به سوالات پاسخ دهد که اعتمادبهنفس علمی بالایی را میطلبد.
تنوع موسسات آموزشی در ایتالیا بسیار زیاد است. از دانشگاههای پلیتکنیک مانند «پلیتکنیک میلان» و «پلیتکنیک تورین» که در رشتههای مهندسی و معماری سرآمد هستند تا دانشگاههای جامع مانند «ساپینزا رم» و «دانشگاه پادوا» که طیف وسیعی از رشتهها را پوشش میدهند. همچنین برای علاقهمندان به هنر و مد، آکادمیهای تخصصی در میلان و فلورانس وجود دارند که شهرت جهانی دارند. اساتید در ایتالیا معمولا از دانشجویان انتظار دارند که مستقل باشند و فراتر از جزوات کلاسی مطالعه کنند.
هزینه تحصیل و زندگی دانشجویی در ایتالیا
یکی از پرتکرارترین سوالات متقاضیان، مربوط به بودجه مورد نیاز است. ایتالیا در مقایسه با انگلستان، آمریکا و استرالیا، گزینهای بسیار اقتصادی محسوب میشود. شهریه دانشگاههای دولتی در ایتالیا ثابت نیست و براساس شاخص وضعیت اقتصادی خانواده دانشجو (عدد ISEE) محاسبه میشود. این یعنی اگر درآمد خانواده شما از حد مشخصی کمتر باشد، شهریه شما به حداقل ممکن (گاهی حدود ۱۵۰ یورو در سال) کاهش مییابد.
بااینحال، باید توجه داشت که هزینه تحصیل در ایتالیا تنها شامل شهریه نیست. هزینههای زندگی بسته به شهر محل سکونت تفاوت چشمگیری دارد. شمال ایتالیا (مانند میلان و بولونیا) بهمراتب گرانتر از جنوب (مانند ناپل یا باری) است. بهطور متوسط، یک دانشجو در شهرهای بزرگ ماهانه بین ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ یورو و در شهرهای کوچکتر بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ یورو هزینه دارد. بخش عمده این هزینه صرف اجاره مسکن میشود.
بورسیه استانی ایتالیا (DSU)
ایتالیا یکی از سخاوتمندانهترین سیستمهای بورسیه را در اروپا دارد. معروفترین آنها بورسیه استانی (Diritto allo Studio Universitario) نامیده میشود. فلسفه این بورسیه بر اساس «حق تحصیل برای همه» بنا شده است. این بورسیه به رزومه علمی قوی یا نمرات درخشان نیاز ندارد، بلکه صرفا براساس وضعیت مالی دانشجو اعطا میشود. اگر دانشجو بتواند با ارائه مدارک مالی ثابت کند که درآمد خانوادهاش از سطح استاندارد اروپا پایینتر است (که برای اکثر خانوادههای ایرانی صدق میکند)، شامل این بورسیه خواهد شد.
مزایای بورسیه استانی معمولا شامل:
- معافیت کامل از پرداخت شهریه دانشگاه
- دریافت مبلغ نقد (حدود ۶۰۰۰ تا ۷۰۰۰ یورو در سال)
- استفاده رایگان یا ارزان از خوابگاه و سلفسرویس دانشگاه
این بورسیه فشار مالی را بهشدت کاهش میدهد و باعث میشود زندگی دانشجویی در ایتالیا برای بسیاری از افراد بااستعداد که پشتوانه مالی قوی ندارند، امکانپذیر شود.
کار دانشجویی در ایتالیا
بسیاری از دانشجویان برای پوشش بخشی از هزینههای خود و همچنین کسب تجربه، بهدنبال کار هستند. قوانین ایتالیا اجازه میدهد که دانشجویان بینالمللی تا سقف ۲۰ ساعت در هفته کار قانونی داشته باشند. این سقف زمانی طوری تنظیم شده که به روند تحصیلی دانشجو لطمهای وارد نشود. اما واقعیت پیداکردن کار چیست؟
پیداکردن کار دانشجویی در ایتالیا وابستگی زیادی به مهارت زبانی شما دارد. اگرچه تحصیل به زبان انگلیسی ممکن است، اما برای کارکردن در محیطهای عمومی مثل کافهها، رستورانها یا فروشگاهها، دانستن زبان ایتالیایی ضروری است. مشاغلی مانند تدریس زبان انگلیسی، نگهداری از کودکان، کار در هتلها (در شهرهای توریستی) یا دورکاری برای شرکتهای بینالمللی از گزینههای محبوب دانشجویان هستند.
همچنین برخی دانشگاهها مشاغل پارهوقتی را در کتابخانه یا بخش اداری به دانشجویان ارائه میدهند. کارکردن حین تحصیل، بخش مهمی از تجربه زندگی دانشجویی در ایتالیا است که به شما کمک میکند سریعتر با جامعه ایتالیایی ادغام شوید.
چالش شیرین اسکان: خوابگاه یا خانه؟
پیداکردن محل سکونت، احتمالا اولین و بزرگترین چالش شما پس از ورود (و حتی قبل از آن) خواهد بود. ایتالیا با کمبود خوابگاههای دولتی مواجه است و ظرفیت خوابگاهها معمولا سریع پر میشود. بنابراین بسیاری از دانشجویان به بازار آزاد روی میآورند. گزینههای مسکن معمولا شامل اتاق یکنفره (Singola)، اتاق دونفره (Doppia) در خانههای اشتراکی و یا استودیو آپارتمانهاست.
اجارهخانه در شهرهایی مثل میلان و رم بسیار بالاست و رقابت برای پیداکردن خانههای خوب و ارزان شدید است. دانشجویان معمولا از گروههای فیسبوکی، سایتهای املاک یا آژانسهای دانشجویی برای پیداکردن همخانه استفاده میکنند. زندگی در خانههای اشتراکی با دانشجویانی از کشورهای دیگر، یکی از جذابترین بخشهای زندگی دانشجویی در ایتالیا است. توصیه میشود فرایند جستجوی خانه را حداقل ۲ تا ۳ ماه قبل از سفر آغاز کنید.
اقدامات اداری و بوروکراسی ایتالیایی
نمیتوان درباره ایتالیا صحبت کرد و از بوروکراسی پیچیده و کند آن حرفی نزد. یکی از واقعیتهای زندگی دانشجویی در ایتالیا سروکار داشتن با کاغذبازیهای اداری است. بلافاصله پس از ورود (معمولا ظرف ۸ روز کاری)، باید برای دریافت مجوز اقامت یا همان Permesso di Soggiorno اقدام کنید. این فرایند شامل پر کردن فرمها در اداره پست، انگشتنگاری در اداره پلیس (Questura) و انتظار برای صدور کارت است.
همچنین دریافت «کد مالیاتی» (Codice Fiscale) برای هر کاری، از اجارهخانه و خرید سیمکارت گرفته تا افتتاح حساب بانکی و ثبتنام دانشگاه، ضروری خواهد بود. صبر و حوصله در مواجهه با سیستم اداری ایتالیا کلید موفقیت است. شاید ساعتها در صف بایستید یا مدارکتان چندین بار بررسی شود، اما نگران نباشید، این بخشی از تجربه زندگی در اروپای جنوبی است و در نهایت کارها انجام میشوند.
بیمه و خدمات درمانی
سلامتی مهمترین دارایی شماست. سیستم خدمات درمانی ملی ایتالیا (SSN) یکی از کارآمدترین سیستمهای بهداشتی در جهان است. دانشجویان بینالمللی میتوانند با پرداخت مبلغی سالانه (که در سالهای اخیر تغییراتی داشته و حدود ۱۴۹ یورو یا بیشتر برای دانشجویان بوده است)، در این سیستم ثبتنام کنند. با داشتن کارت بهداشت، شما به پزشک خانواده و خدمات بیمارستانی دولتی بهصورت رایگان یا با هزینه بسیار کم دسترسی خواهید داشت.
البته برای دریافت ویزا در ابتدا نیاز به یک بیمه مسافرتی یا بیمه خصوصی دارید، اما پس از ورود و برای تمدید اقامت، ثبتنام در SSN یا خرید بیمههای خصوصی معتبر الزامی است. در طول زندگی دانشجویی در ایتالیا، دسترسی به خدمات درمانی باکیفیت باعث آرامش خاطر شما و خانوادهتان خواهد بود. حتما پیش از سفر در مورد قوانین جدید بیمه تحقیق کنید، زیرا مقررات ممکن است تغییر کنند.
فرهنگ، غذا و سبک زندگی
زندگی دانشجویی در ایتالیا یعنی غرقشدن در فرهنگ «لا دولچه ویتا» یا همان زندگی شیرین. ایتالیاییها استاد لذتبردن از لحظات کوچک هستند. قهوه در ایتالیا یک آیین است. اسپرسو را سرپا در کافه مینوشند و کاپوچینو را هرگز بعد از ساعت ۱۱ صبح سفارش نمیدهند. غذاخوردن برای آنها فقط رفع گرسنگی نیست، بلکه زمانی برای معاشرت و دورهمیهای طولانی است.
در زندگی دانشجویی در ایتالیا شما یاد میگیرید که عجله را کنار بگذارید. عصرها زمان «پاسجیاتا» (Passeggiata) یا پیادهروی عصرگاهی و خوردن «آپریتیوو» (Aperitivo) با دوستان است. آپریتیوو یک سنت محبوب است که در آن با خرید یک نوشیدنی، به بوفهای از فینگرفودهای رایگان دسترسی خواهید داشت.
امگا ویزا: راهنمای مطمئن شما در پیچوخمهای پذیرش تحصیلی ایتالیا
اقدام برای تحصیل در خارج از کشور پروسهای چندمرحلهای و حساس است. یک اشتباه کوچک در پر کردن فرم ویزا، نقص در ترجمه مدارک یا انتخاب اشتباه دانشگاه و رشته، میتواند منجر به ریجکتشدن ویزا و هدررفتن یک سال از عمر شما شود. حجم اطلاعات ضدونقیض در اینترنت نیز میتواند گیجکننده باشد. اینجاست که اهمیت استفاده از تجربه متخصصان مشخص میشود. موسسه امگا ویزا با سالها تجربه در زمینه اعزام دانشجو به ایتالیا و تسلط کامل بر قوانین کنسولی و دانشگاهی، میتواند راهنمای مطمئن شما باشد.
جمعبندی
زندگی دانشجویی در ایتالیا مجموعهای از چالشها و فرصتهاست. این تجربه به شما استقلال، مدیریت بحران، تعامل با فرهنگهای مختلف و زندگی در یکی از زیباترین کشورهای جهان را میآموزد. اگرچه مسائلی مانند بوروکراسی اداری یا چالشهای زبانی وجود دارد، اما کیفیت بالای تحصیل، هزینههای مقرونبهصرفه، امکان دریافت بورسیه و غنای فرهنگی ایتالیا، کفه ترازو را به نفع این کشور سنگین میکند.
سوالات متداول
۱. آیا پس از اتمام تحصیل در ایتالیا، امکان تبدیل ویزای تحصیلی به کاری وجود دارد؟
بله فارغالتحصیلان میتوانند پس از پایان دوره تحصیل خود، درخواست ویزای جستجوی کار (Permesso di Attesa Occupazione) دهند.
۲. آیا برای تحصیل در ایتالیا محدودیت سنی وجود دارد؟
بهطورکلی، دانشگاههای ایتالیا حساسیت زیادی روی سن (Age Gap) ندارند و پذیرش تحصیلی بر اساس رزومه علمی صورت میگیرد.
۳. هزینه یادگیری زبان ایتالیایی در خود ایتالیا چقدر است و آیا دانشگاهها کلاس رایگان دارند؟
بسیاری از دانشگاههای ایتالیا دورههای آموزش زبان ایتالیایی را بهصورت رایگان یا با هزینه بسیار کم برای دانشجویان بینالمللی برگزار میکنند تا آنها را برای زندگی در جامعه آماده کنند.



